Örgüt Yapısını Tasarlama

Örgüt Yapısını Tasarlama: Uzmanlaşma ve Koordinasyon

                                                                                  

Bir örgütün yapısı: “İşlerin farklı görevlere bölünmesi ve daha sonra da bu görevler arasındaki uyumlaştırmanın başarılma yollarının toplamı” şeklinde basitçe tanımlanabilir. Örgüt yapısında uzmanlaşma ve koordinasyon işgörenin neye önem vereceği, koordinasyon faaliyetlerinin kolaylığını, malları ve hizmetleri üretmenin hızı, işleri yönetmenin maliyeti, hangi işgörenin birbiriyle bağlantı kuracağı ve etkileşim halinde olacağını belirlemesinde yardımcı olur.

Fonksiyonel Organizasyon Yapısı

Kurucusu TAYLOR’dur.Bu modelin en belirgin niteliği işletmede yer alan fonksiyonların yürütülmesini uzman elemanlara bırakmaktır. Modern işletmelerin sürekli büyümesi iş bölümü ve uzmanlaşmayı kaçınılmaz kıldığından fonksiyonel örgüt modeli giderek önem kazanmıştır. Bir yönetici kendisine bağlı astların dışında bir başka ünitenin astları ile de ilişkiler kurabilmekte ve emir verebilmektedir. Burada önemli olan yöneticinin kendi konusunda gerçekten uzman kişi olması ve diğer ünitelere yardımcı olabilecek bir örgütsel düzenlemeye gidilmesidir.

Fonksiyonel organizasyon yapısında ileri sürülen düşünce, yöneticilerin bir çok fonksiyonları yüklenmesi yerine, yeteneklerin en uygun olduğu belirli bir fonksiyonda görev alması görüşüne dayanır.

Üstünlükleri  

 

İş bölümü ve uzmanlaşmadan en etkin biçimde yararlanılır. Bireyin yaratıcılık ve yapıcılık gücü fonksiyonel  otorite içinde dinanizm kazanır. Her işgören birden çok yönetici ile ilişki kurduğundan eğitim ve denetim kolaylaşır. Uyumlu, esnek ve güvenli bir çalışma ortamı kolaylıkla sağlanır. İşgörenin yeteneklerinden en etkin biçimde yararlanmak istendiğinden, işgören bundan hoşnut kalacak ve kendi kişiliğine kavuşacaktır.

Sakıncaları

Otorite birliğinin büyük ölçüde sekteye uğramasıdır. Uzman elemanların kullanılması bir ilke olarak benimsendiğinden bu elemanlardan biri ayrıldığında önemli bir boşluk ve sorun çıkacaktır. İşgörenin birden çok yöneticiden emir alması onun moralini olumsuz yönde etkileyecektir. Kuramsal açıdan uzmanlık sınırları içinde otrorite sağlanması savunulabilir ama, uygulamada otorite çatışması çoğu kez kaçınılmaz olmaktadır. Bir asta birden çok kişinin emir vermesi, yetki sınırları iyi çizilmemiş ise emir verenler arasında yetki çatışmasına yol açabilir.

Fonksiyonel yapı şu koşullarda uygudur:  Eğer örgüt benzer ürünlerden sınırlı sayıda üretiyorsa, Bu ürünleri bir ya da birkaç yerde üretiyorsa, Bu ürünleri yalnızca genel bir müşteri ya da tüketici kesimine satıyorsa.

Örgütler büyüdükçe, birbirinden farklı olan çok sayıda ürün üretmeye başlarlar Aynı zamanda, farklı müşterilere hizmet vermek için üretimlerini çok sayıda yerleşim alanlarında üretimlerini artırırlar. Bunun sonucunda örgütlerde dikey farklılaşmada artış, yatay farklılaşmada artış ve bütünleştirmede artış meydana gelir.

Dikey farklılaştırmada aynı düzeyde bulunan organlar arasında koordinasyonu kolaylaştırıcı fonksiyonel ilişkiler kurulmaktadır. Devamlı çizgiler ile gösterilen ilişkiler dikey örgüt modelinin özgün niteliğini yansıtmaktadır.

Bu örgüt modelinin en belirgin sakıncası dikey organlar ile fonksiyonel organlar arasında zaman zaman görülen çatışmadır. Bu organlar arasında eğer bir sürtüşme varsa, fonksiyonel organların gerektirdiği gibi çalışmaması, çoğu kez eksik ya da yanlış bilgi verme olasılığı vardır. Kısacası dikey farklılaştırma alt birimler arasında dikey olarak koordinasyon sağlamak için bir otorite hiyerarşisi yaratmadır. Yatay farklılaştırma ise bir alt birim içinde kontrolü arttırmak için ayrı alt birimler yaratmadır. Bütünleştirme ise alt birimler arasındaki koordinasyonu geliştirmek için yatay olarak bir görev gücü gibi birleştirme mekanizmaları yaratmadır.

Örgütler çok sayıda ürün, bölge ya da müşterilerle çalışırken ortaya çıkan kontrol problemlerini çözmek için yaygın olarak çok bölümlü yapıya uyarlanırlar ve genellikle ürün temeline göre ayrılma görülür.